Robert Feller Producties

Blog

Voice-over...wat is dat?

22-01-2012

Robert Feller

Wetmatigheid: als je in gesprek raakt met een onbekende, komt vroeg of laat de vraag: ‘Wat doe je eigenlijk?’, daarmee doelende op de manier waarop je je brood verdient. Als je dan vertelt dat je voice-over bent, zie je vaak aan de manier van knikken al dat je daarmee even veel vragen oproept als dat je er beantwoordt. Het is dan lekker als je met een simpele zin alsnog duidelijkheid kunt verschaffen aan je gesprekspartner. Gewoon een korte definitie die de lading dekt en die iedereen begrijpt. Maar dat is nog niet zo makkelijk…
In de Van Dale staat bij voice-over: ‘commentaarstem’. En bij commentaarstem: ‘stem van iemand die niet in beeld is en die televisiebeelden van commentaar voorziet.’ Hoewel hieraan geen woord gelogen is, is hij wellicht een beetje smal en achterhaald voor al het werk dat voice-overs dagelijks doen.

‘All aboard’

In ‘Secrets of Voice-Over Success: Top Voice-Over Actors Reveal How They Did It’ hanteert Joan Baker (zelf een succesvolle voice-over, onder andere te horen in sketches van de even legendarische als controversiële radiohost Don Imus) een veel bredere definitie. Zij schrijft: ‘A voice spoken while watching a visual or even while listening to another sound can be a voice-over, too.’ Baker illustreert dit met het voorbeeld dat de conducteur die voor het vertrekken van een trein ‘All aboard’ over het perron roept, in wezen ook een ‘voice-over announcer’ is.
Je kan waarschijnlijk avondvullend over deze definitie debatteren, maar voor mij is deze weer wat te breed. Al is het maar omdat ik hier niet de indruk wil wekken dat het werk van een voice-over veel overeenkomsten vertoont met dat van een conducteur.

Zeg maar wat het niet is

Het is niet eenvoudig om tot een eenduidig, alles overkoepelende definitie te komen. Zo hebben veel definities het over ‘commentaar leveren bij beelden’, maar wat doe je dan met radio-commercials? En lever je commentaar als je je stem leent voor een karakter in een animatiefilm of video-game? En wat te denken van hoorspelen?

Dat er gebruik dient te worden gemaakt van een massamedium gaat niet op voor bijvoorbeeld stadionspeakers (niet zelden werk dat door professionele voice-overs wordt gedaan). En dat de boodschappen als doel hebben om grote groepen mensen in een keer te bereiken, klopt niet als je het inspreken van bij voorbeeld voice-response systemen (vooraf opgenomen boodschappen voor op telefoonlijnen) meerekent.

Stemacteur

Op zoek naar een passende omschrijving voor een voice-over, is het blijkbaar makkelijker om te zeggen wat het niet is dan wat het wel is. Maar uiteindelijk vond ik de volgende definitie voor stemacteur (wat voor mij een synoniem is voor voice-over): ‘Een artiest die door gebruik te maken van zijn stem, buiten het oog van de toehoorder een rol vertolkt’.  Zeer algemeen, dat wel, maar ik vind het tot nu toe de meest puntige en duidelijke definitie die ik gevonden heb. Als er iemand een betere heeft, be my guest en mail me, dan kom ik er op terug.

Groet,
Robert